Her ay e-postanıza düşen veya elden aldığınız o karışık kâğıt parçasında (maaş bordrosu) yazan rakamların ne anlama geldiğini gerçekten biliyor musunuz? Çoğu çalışan sadece sağ alt köşedeki “Ödenecek Net Tutar” kısmına bakar. Ancak o rakama gelene kadar maaşınızdan kesilen “görünmez” kalemleri bilmek, finansal haklarınızı korumanın ilk adımıdır.
Bu rehberde, 2026 yılı parametrelerine göre bir maaş bordrosunun anatomisini çıkarıyoruz.
1. Brüt Maaş vs. Net Maaş: Büyük Yanılgı
Bordronun en tepesinde genellikle en yüksek rakam olan Brüt Maaş yazar. Bu, işverenle anlaştığınız, kâğıt üzerindeki tutardır. Ancak bu paranın tamamı sizin değildir; bir kısmı devletin, bir kısmı ise geleceğinizin (emekliliğin) payıdır.
- Brüt: Kesintiler yapılmadan önceki ham para.
- Net: Vergiler ve sigorta düştükten sonra ATM’den çektiğiniz para.
(Maaşınızın brütten nete nasıl değiştiğini görmek için Brüt Net Maaş Hesaplama aracımızı kullanarak saniyeler içinde döküm alabilirsiniz.)
2. SGK Primleri: Emeklilik Kumbaranız
Brüt maaşınızdan ilk kesilen kalem SGK primleridir. Bu para devlete gider ama aslında sizin sağlık hizmeti almanız ve emekli olmanız için birikir.
- SGK İşçi Payı (%14): Brüt maaşınızın %14’ü direkt kesilir.
- İşsizlik Sigortası (%1): Allah korusun işsiz kalırsanız, İşkur’dan maaş alabilmeniz için kesilen fondur.
Önemli Not: Bu oranlar sabittir, yıl içinde değişmez.
3. Gelir Vergisi Matrahı (Can Alıcı Nokta)
Bordroda en çok kafa karıştıran terim budur: “Matrah”. Matrah, verginin hesaplanacağı tutardır. Yani; Brüt Maaşınızdan SGK primlerini (%15) düştükten sonra kalan tutara Gelir Vergisi Matrahı denir. Devlet vergiyi brüt maaştan değil, bu matrah üzerinden alır.
4. Kümülatif Vergi Matrahı: Maaş Neden Erir?
Ocak ayında yüksek yatan maaşınızın, Ekim ayında neden düştüğünü hiç merak ettiniz mi? Cevap burada gizli.
Geliriniz her ay toplanarak ilerler (Kümülatif). Toplam kazancınız belli bir sınırı (Vergi Dilimi) aştığında, devlet “Sen artık daha çok kazanıyorsun, vergi oranını %15’ten %20’ye (veya %27’ye) çıkarıyorum” der.
2026 yılında vergi dilimleri güncellenmiştir ancak mantık aynıdır:
- Yılın başında %15 vergi ödersiniz.
- Toplam kazancınız ilk dilimi aşınca %20 ödersiniz.
- Yıl sonuna doğru (maaşınıza göre) %27’ye girebilirsiniz.
(Vergi dilimine tam olarak hangi ay gireceğinizi merak ediyorsanız, Maaş Hesaplama Robotu bu geçişi sizin için otomatik hesaplar.)
5. Gelir Vergisi ve Damga Vergisi İstisnası
2022’de hayatımıza giren en önemli değişiklik budur. Artık tüm çalışanların maaşlarının Asgari Ücret kadar olan kısmı vergiden muaftır.
Bordronuzda “Gelir Vergisi” satırında yüksek bir rakam görebilirsiniz, ancak hemen altında “Asgari Ücret İstisnası” satırını da görmelisiniz. Bu, hesaplanan vergiden düşülen (size geri verilen) tutardır.
6. Ek Ödemeler ve Yan Haklar
Bordronun alt kısımlarında maaşı artıran kalemler bulunur:
- Yemek ve Yol Yardımı: Nakit ödeniyorsa vergiye tabidir (belirli istisnalar hariç).
- Mesai Ücretleri: Hafta tatili veya bayram çalışmalarınız burada görünür.
- BES (Bireysel Emeklilik): Eğer sisteme otomatik katıldıysanız, maaşınızdan %3 oranında kesinti yapıldığını burada görebilirsiniz. (İsterseniz bu sistemden çıkabilirsiniz).
7. Kıdem Tazminatı Tavanı ile İlişkisi
Bordronuzdaki “Brüt Maaş” sadece aylık gelirinizi değil, işten çıkarılırsanız alacağınız tazminatı da belirler. Ancak devletin belirlediği bir Kıdem Tazminatı Tavanı vardır. Maaşınız bu tavanın üzerindeyse, tazminatınız tavan üzerinden hesaplanır.
(Tazminat hakkınızı ve tavan sınırlarını öğrenmek için Kıdem Tazminatı Hesaplama sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.)
Özet: Kontrol Etmeniz Gereken 3 Yer
Bordroyu elinize aldığınızda şunları mutlaka kontrol edin:
- Gün Sayısı: O ay 30 gün mü, yoksa eksik gün (raporlu/izinsiz) gösterilmiş mi?
- Brüt Tutar: İşverenle anlaştığınız rakam doğru yazılmış mı? (Düşük gösterilmesi emekli maaşınızı düşürür).
- Kesintiler: BES veya özel sigorta gibi bilginiz dışı bir kesinti var mı?
Bilinçli bir çalışan olmak, sadece işini iyi yapmak değil; emeğinin karşılığını kâğıt üzerinde de takip etmektir.
Finansal Vizyon: Bordronuzdaki net kazancınızı global standartlara taşımak ve dünya genelindeki iş fırsatlarından döviz bazlı gelir elde etmek isterseniz, yurt dışından ödeme alma yöntemleri rehberimize göz atarak süreci profesyonelce yönetebilirsiniz.
